Arkadaşlık Bitince Yaşanan Yas

Yakın bir arkadaşlığın sona ermesi, romantik bir ilişkinin bitişi kadar yoğun bir kayıp duygusu oluşturabilir. Arkadaşlık bitince yaşanan yas, kişinin yalnızca bir insanla bağını kaybetmesiyle sınırlı değildir; ortak alışkanlıkların, paylaşılan sırların, günlük iletişimin ve geleceğe dair kurulan sosyal beklentilerin de sona ermesi anlamına gelebilir. Bu nedenle üzüntü, öfke, özlem, hayal kırıklığı veya kafa karışıklığı yaşanması olağandır. Bazı kişiler arkadaşlık kaybının çevre tarafından yeterince ciddiye alınmadığını düşündüğü için duygularını ifade etmekte de zorlanabilir.

Arkadaşlık Kaybı Neden Bu Kadar Zorlayıcı Olabilir?

Uzun süreli arkadaşlıklar, kişinin yaşam öyküsünün önemli bir bölümüne eşlik edebilir. Arkadaşınız geçmiş deneyimlerinizi bilen, belirli dönemlerde sizi destekleyen veya günlük hayatınızda düzenli olarak yer alan biri olabilir. Bağın kopması durumunda kaybedilen şey yalnızca mevcut iletişim değildir; geçmişteki ortak anılarla ve gelecekte birlikte yapılacağı düşünülen planlarla kurulan bağ da değişir.

Arkadaşlığın nasıl sona erdiği yasın yoğunluğunu etkileyebilir. Açık bir konuşmayla alınan ortak bir karar ile ani bir tartışmanın ardından iletişimin kesilmesi aynı psikolojik süreci oluşturmayabilir. Özellikle açıklama yapılmadan uzaklaşma, engellenme veya karşı tarafın neden ilişkiyi sonlandırdığının bilinmemesi kişide uzun süre cevap arama eğilimine yol açabilir.

Arkadaşlık bitince yaşanan yas sırasında “Nerede hata yaptım?”, “Başka türlü davranabilir miydim?” veya “Bunca yılın hiçbir anlamı yok muydu?” gibi soruların zihinde tekrar etmesi mümkündür. Bu sorular olayın anlamlandırılmasına yardımcı olabildiği gibi sürekli tekrarlandığında kişinin kaybın etrafında dönüp durmasına da neden olabilir.

Yas Sürecinde Hangi Duygular Görülebilir?

Arkadaşlık kaybından sonra herkes aynı duyguları aynı sırayla yaşamaz. Bir gün yoğun özlem hissedilirken başka bir gün öfke veya rahatlama ortaya çıkabilir. İlişkinin zorlayıcı tarafları bulunuyorsa kayıpla birlikte bir miktar özgürleşme hissedilmesi de çelişkili olmak zorunda değildir.

Üzüntünün yanında reddedilmişlik hissi özellikle karşı taraf arkadaşlığı tek taraflı biçimde sonlandırdıysa belirginleşebilir. Ortak arkadaş grubunun varlığı ise süreci daha karmaşık hâle getirebilir. Kiminle görüşmeye devam edileceği, sosyal ortamlarda eski arkadaşla karşılaşma ihtimali veya ortak çevrenin taraf tutması kişinin kayba uyum sağlamasını güçleştirebilir.

Bazı kişiler duygularını bastırarak günlük yaşamlarını sürdürmeye çalışır. Arkadaşlık kayıplarının toplumda romantik ayrılıklar kadar görünür kabul edilmemesi, “Bunun için bu kadar üzülmemeliyim” düşüncesine neden olabilir. Oysa yaşanan duygunun yoğunluğu ilişkinin türünden çok, o ilişkinin kişi için taşıdığı anlamla ilişkilidir.

Arkadaşlık Yasını Yönetirken Neler Yapılabilir?

Kaybın ardından duyulan acının hemen ortadan kalkmasını beklemek yerine gündelik yaşamı yeniden düzenlemek daha işlevsel olabilir. Amaç yaşananları unutmak değil, ilişkinin sona erdiğini kabul ederken kişinin kendi yaşamındaki sosyal ve duygusal alanları yeniden kurabilmesidir. Süreçte uygulanabilecek bazı yöntemler şunlardır:

• Yaşadığınız üzüntüyü küçümsemek yerine ilişkinin sizin için neden değerli olduğunu açık biçimde kabul edebilirsiniz.
• Eski mesajları, fotoğrafları veya sosyal medya hesaplarını sürekli kontrol etmek sıkıntıyı artırıyorsa bir süre erişimi sınırlandırabilirsiniz.
• Ortak arkadaşlarla görüşürken taraf seçmelerini istemek yerine kendi sınırlarınızı ve hangi ortamlarda bulunmak istemediğinizi açıkça ifade edebilirsiniz.
• Günlük rutinde oluşan boşluğu yalnızca yeni bir arkadaşlıkla doldurmaya çalışmak yerine farklı sosyal etkinliklere ve kişisel uğraşlara alan açabilirsiniz.
• İlişkinin bitişini değerlendirirken bütün sorumluluğu kendinize veya karşı tarafa yüklemek yerine tekrar eden iletişim sorunlarını daha somut biçimde inceleyebilirsiniz.

Yeniden İletişim Kurmak Her Zaman Doğru Bir Seçim Midir?

Özlem duyulması, arkadaşlığın mutlaka yeniden kurulması gerektiği anlamına gelmez. Bir süre geçtikten sonra iletişim kurmayı düşünüyorsanız öncelikle ilişkinin neden sona erdiğini değerlendirmek gerekir. Geçici bir yanlış anlaşılma, çözülmemiş bir kırgınlık veya stresli bir dönemde verilen ani bir tepki söz konusuysa konuşmak farklı bir sonuç yaratabilir.

Buna karşılık ilişkide sürekli küçümsenme, sınır ihlalleri, manipülatif davranışlar, güvenin tekrar tekrar zedelenmesi veya tek taraflı çaba bulunuyorsa yalnızca özlem nedeniyle eski düzene dönmek aynı sorunların yeniden yaşanmasına yol açabilir. İletişim kurulacaksa karşı taraftan belirli bir tepki geleceği varsayılmamalıdır. Özür dilemek, açıklama istemek veya konuşma teklif etmek mümkündür; ancak karşı tarafın görüşmeyi kabul etmeme ihtimali de hesaba katılmalıdır.

Arkadaşlık bitince yaşanan yas bazen ilişkiyi geri kazanma arzusuyla kaybı kabullenme ihtiyacının birbirine karışmasına neden olabilir. Bu nedenle yeniden temas kararının yoğun bir duygusal an yerine daha sakin bir dönemde verilmesi daha sağlıklı bir değerlendirme yapılmasını kolaylaştırabilir.

Ne Zaman Psikolojik Destek Düşünülebilir?

Arkadaşlık kaybının ardından belirli bir süre üzülmek tek başına psikolojik bir sorun olduğu anlamına gelmez. Değerlendirilmesi gereken temel ölçüt, yaşanan duyguların kişinin günlük işlevlerini ne ölçüde etkilediğidir. Uyku düzeninin ciddi biçimde bozulması, sosyal ilişkilerden uzun süre tamamen uzaklaşma, işe veya eğitime odaklanamama ya da kayıpla ilgili düşüncelerin gündelik yaşamın büyük bölümünü kaplaması durumunda psikolojik destek değerlendirilebilir.

Benzer arkadaşlık kayıplarının sürekli tekrar etmesi de üzerinde çalışılabilecek bir konudur. Kişinin yakın ilişkilerde sınır koymakta zorlanması, terk edilme ihtimaline karşı yoğun kaygı yaşaması veya çatışma sırasında ilişkiyi tamamen kesme eğilimi göstermesi, yalnızca son arkadaşlığın değil daha geniş bir ilişki örüntüsünün incelenmesini gerektirebilir.

Bir psikologla yürütülen görüşmelerde amaç arkadaşlığı unutmaya zorlamak değildir. Kaybın kişi için taşıdığı anlam, ilişkinin hangi ihtiyaçları karşıladığı, ayrılık sonrasında ortaya çıkan düşünceler ve gelecekte kurulacak ilişkilerde korunması gereken sınırlar ele alınabilir. Böylece sona eren arkadaşlık geçmişin değerli bir parçası olarak kalırken kişinin yeni ve daha dengeli sosyal bağlar kurabilmesi için alan açılabilir.