Terapide Kendini Açamamak

Terapide kendini açamamak, görüşmelerin başarısız olduğu veya terapiye uygun olmadığınız anlamına gelmez. Bazı kişiler düşüncelerini rahatlıkla aktarabilirken bazıları için güvenmek, duyguları adlandırmak ve hassas deneyimlerden söz etmek zaman alır. Susmak, konuyu değiştirmek ya da yüzeysel cevaplar vermek çoğu zaman isteksizlikten değil; yargılanma, incinme veya kontrolü kaybetme kaygısından kaynaklanır. Terapistin görevi sizi konuşmaya zorlamak değil ne kadarını ne zaman paylaşacağınıza karar verebildiğiniz güvenli bir çalışma ortamı oluşturmaktır.

Konuşmayı Zorlaştıran Duygusal Etkenler

Terapi odasında anlatılanların fazla kişisel, utandırıcı veya kabul edilemez olduğu düşünülebilir. Geçmişte duyguları küçümsenen, sırları başkalarıyla paylaşılan ya da konuştuğu için eleştirilen kişiler yeni bir ilişkide temkinli davranabilir. Zihin, daha önce yaşanan olumsuz deneyimlere dayanarak sessiz kalmayı koruyucu bir yöntem olarak kullanabilir.

Kişinin ne hissettiğini tam olarak ayırt edememesi de konuşmayı güçleştirir. Rahatsızlık hissedildiği hâlde bunun öfke, korku, suçluluk veya hayal kırıklığı olup olmadığı anlaşılamayabilir. Böyle zamanlarda sessizlik, anlatılacak bir şey bulunmadığını değil, deneyimin henüz sözcüklere dönüştürülemediğini gösterebilir. Terapide kendini açamamak bu nedenle tek başına direnç veya terapiye karşı isteksizlik şeklinde yorumlanmamalıdır.

Terapötik Güven Nasıl Oluşur?

Güven, ilk görüşmede otomatik olarak ortaya çıkan bir durum değildir. Terapistin dinleme biçimi, sınırları açıklaması, mahremiyet konusunda açık bilgi vermesi ve danışanın hızına saygı göstermesi bu süreci etkiler. Görüşme sırasında küçümsendiğinizi, aceleye getirildiğinizi veya belirli bir cevaba yönlendirildiğinizi hissediyorsanız bunu dile getirebilmeniz gerekir.

Gizlilik ilkesi de güvenin temel parçalarından biridir. Terapist, paylaşılan bilgilerin hangi koşullarda gizli tutulacağını ve yasal ya da etik istisnaların neler olduğunu anlaşılır biçimde açıklamalıdır. Belirsiz kalan noktaları sormak, terapi ilişkisinin sınırlarını daha iyi kavramanızı sağlar. Kendinizi açma düzeyiniz, bu ilişkinin tutarlı ve güvenilir olduğuna dair deneyiminiz arttıkça değişebilir.

İlk Adımı Kolaylaştırabilecek Yöntemler

Konuşmaya nereden başlayacağınızı bilemediğinizde, en hassas konuyu doğrudan anlatmanız gerekmez. Zorlanmanın kendisini görüşmenin konusu yapmak çoğu zaman daha yönetilebilir bir başlangıç sağlar. Aşağıdaki yöntemler, paylaşım hızınızı korurken terapistle daha açık iletişim kurmanıza yardımcı olabilir:

• “Bu konuyu anlatmak istiyorum fakat konuşmaya başlamakta zorlanıyorum” diyerek yaşadığınız güçlüğü doğrudan ifade edebilirsiniz.
• Görüşme öncesinde aklınızdan geçenleri kısa notlar hâlinde yazarak önemli noktaları hatırlayabilirsiniz.
• Ayrıntıya girmeden önce konunun sizde uyandırdığı korku, utanç veya bedensel gerginlikten söz edebilirsiniz.
• Hazır olmadığınız bir soruyla karşılaştığınızda cevap vermek için zamana ihtiyaç duyduğunuzu belirtebilirsiniz.
• Bir konuyu sözlü anlatmak ağır geliyorsa hazırladığınız metni terapistinize okutmayı değerlendirebilirsiniz.
• Görüşme sonunda konuşmayı zorlaştıran anları belirleyerek sonraki seans için küçük ve gerçekçi bir hedef koyabilirsiniz.

Sessizliğin Terapi Sürecindeki Anlamı

Seans sırasında oluşan sessizlik her zaman doldurulması gereken bir boşluk değildir. Bazen kişi yeni bir farkındalığı değerlendirmek, duygusal yoğunluğun azalmasını beklemek veya anlatacağı cümleyi zihninde düzenlemek için sessiz kalır. Terapist bu anları dikkatle izleyebilir ve sessizliğin sizde nasıl bir deneyim oluşturduğunu sorabilir.

Sessizliğin sürekli biçimde kaygı yaratması ise ayrıca ele alınabilir. Terapistin ne düşündüğünü tahmin etmeye çalışmak, yanlış bir şey söylemekten korkmak veya konuşmadığınız için suçluluk hissetmek terapi ilişkisinde incelenebilecek önemli verilerdir. Terapide kendini açamamak hakkında konuşmak da kendini açmanın bir biçimidir. “Söylersem bana farklı bakacağınızdan endişeleniyorum” gibi bir ifade, paylaşılmayan olayın ayrıntılarına girmeden temel korkuyu görünür kılabilir.

Terapide ilerleme yalnızca anlatılan bilgi miktarıyla ölçülmez. Duyguları fark etmek, bedensel tepkileri tanımak, güven sınırlarını gözlemlemek ve belirli bir konunun neden zor geldiğini anlamak da sürecin parçalarıdır. Hızlı açıklama baskısı, kişinin kendisini daha fazla kapatmasına yol açabileceğinden paylaşım temposu danışanın kapasitesine göre düzenlenmelidir.

Terapist Seçiminde Dikkat Edilecek Noktalar

Kendinizi açmakta uzun süre zorlanıyorsanız terapistinizle aranızdaki uyumu değerlendirebilirsiniz. Terapistin eğitim alanı ve çalışma yöntemi kadar, görüşmeler sırasında nasıl hissettiğiniz de dikkate alınmalıdır. Soruların amacı size açıklanıyor mu, sınırlarınıza saygı gösteriliyor mu ve rahatsızlığınızı ifade ettiğinizde savunmacı olmayan bir karşılık alıyor musunuz? Bu sorular, ilişkinin güvenliğini değerlendirmeye yardımcı olur.

Her zorlanma terapistin uygun olmadığı anlamına gelmez; bazı konular, destekleyici bir ilişkide dahi zamanla konuşulabilir. Ancak devamlı yargılandığınızı, baskı gördüğünüzü veya kaygılarınızın küçümsendiğini düşünüyorsanız önce bu deneyimi terapistinizle paylaşmanız yararlı olabilir. Açık bir görüşmeye rağmen güven kurulamıyorsa farklı bir psikologla ön görüşme yapmak değerlendirilebilir. Terapide kendini açamamak yaşamınızdaki temel sorunların ele alınmasını sürekli engelliyor ya da seans öncesinde yoğun kaygı oluşturuyorsa, bu güçlüğün doğrudan terapi hedeflerinden biri olarak belirlenmesi uygun olabilir.